100 ปี สืบสานและส่งต่อ

เมษายน 2022 : เดือนแห่งการสืบสานศรัทธา

เทศนา ภาคเช้า 2013-08-11

ศจ.ประสาทพงษ์ ปั้นสวย หัวข้อ : แม่ผู้เต็มไปด้วยพลังแห่งรัก
2 ซามูเอล 21:6-14
โดย ศจ.ประสาทพงษ์ ปั้นสวย

ขอบคุณพระเจ้าที่ได้มารับใช้พระเจ้าที่นี่อีกครั้งหนึ่ง วันนี้เป็นวันที่เราระลึกถึงพระคุณของแม่โดยเฉพาะสมเด็จพระนางเจ้า พระบรมราชินีนาถ

วันนี้จะพูดถึงความรักของคุณแม่คนหนึ่งคือนางริสปาห์ เริ่มจากกษัตริย์ซาอูลต้องการล้างเผ่าพันธุ์ของ ชาวกิเดโอน ชาวกิเดโอนถูกฆ่าตายเป็นจำนวนมาก กษัตริย์ดาวิดจึงมอบลูกของซาอูลทั้ง 7 คน ให้กับชาวกิเดโอนประหาร โดยการแขวนคอ เพื่อชดเชยให้กับชาวกิเดโอนที่เสียชีวิตไป สองในเจ็ดคนที่ถูกประหารนั้นเป็นลูกของซาอูลที่เกิดกับนาง ริสปาห์ นางริสปาห์ได้เอาผ้ากระสอบปูไว้บนก้อนหินสำหรับตนเองตั้งแต่ต้นฤดูเกี่ยว ประมาณเดือนเมษายนถึงกันยายน และดูแลศพที่แขวนไว้ทั้งกลางวันและกลางคืนไม่ยอมให้นกมาเกาะ และไม่ยอมให้สัตว์ต่างๆมาฉีกศพลูกของเธอ พระเจ้า ได้ให้มีปัญหาเกิดขึ้นที่แผ่นดินนั้น จนกระทั้งกษัตริย์ดาวิดนำกระดูกของซาอูล โยนาธาน ผู้ที่ถูกแขวนคอไปฝัง พระเจ้าจึง ตอบคำอธิษฐานเพื่อแผ่นดินนั้น เราเห็นถึงลักษณะความรักของแม่ 3 แบบด้วยกัน แบบที่ 1 คือ ความรักของแม่ที่ปวดใจ เมื่อลูกถูกทำลาย แบบที่ 2 ความรักของแม่จะปกป้องสุดความสามารถแม้ว่าลูกจะตายไปแล้ว แบบที่ 3 ความรักของแม่ เปี่ยมด้วยพลังเกินความเข้าใจ

วันนี้อยากให้เรามาศึกษาความรักทั้งสามแบบนี้ ซึ่งเป็นความรักเดียวกับที่พระเจ้าทรงรักเราทั้งหลาย ใน 1 ยอห์น 4 :8-12 ได้กล่าวว่า "ผู้ที่ไม่รักก็ไม่รู้จักพระเจ้า เพราะว่าพระเจ้าทรงเป็นความรัก โดยข้อนี้ความรักของพระเจ้าก็เป็นที่ประจักษ์แก่ เราทั้งหลาย คือพระเจ้าทรงใช้พระบุตรองค์เดียวของพระองค์เข้ามาในโลก เพื่อเราทั้งหลายจะได้ดำรงชีวิตโดยพระบุตร ความรักที่ข้าพเจ้าพูดถึงนี้มิใช่ที่เรารักพระเจ้า แต่ที่พระองค์ทรงรักเราและทรงใช้พระบุตรของพระองค์มาทรงเป็นผู้ลบล้าง พระอาชญาที่ตกกับเราทั้งหลายเพราะบาปของเรา ท่านที่รักทั้งหลาย ถ้าพระเจ้าทรงรักเราทั้งหลายเช่นนั้น เราก็ควรจะรัก ซึ่งกันและกันด้วย ไม่มีผู้ใดเคยเห็นพระเจ้า ถ้าเราทั้งหลายรักซึ่งกันและกัน พระเจ้าก็ทรงสถิตอยู่ในเราทั้งหลาย และความ รักของพระองค์ก็สมบูรณ์อยู่ในเรา" เราคงไม่แปลกใจที่นางริสปาห์มีความรักต่อลูกเช่นนั้น ถ้าเรามองย้อนกลับไปดูความ รักทั้ง 3 แบบที่ได้กล่าวไว้ตอนต้น

แบบที่ 1 ความรักที่ปวดใจเมื่อลูกถูกทำลาย ในพระธรรม 2 ซามูเอล 21:10 นางริสปาห์ได้เอาผ้ากระสอบมาปู ผ้า กระสอบแสดงถึงความทุกข์ใจ เธอปู 4-5 เดือน เพราะความรักที่มีต่อลูก แม้สามีเธอคือกษัตริย์ซาอูลได้ทำให้เธอปวดใจ ขนาดใดก็ตาม แต่ความรักของแม่ที่มีต่อลูกนั้นมากมายเหลือเกินและไม่เปลี่ยนแปลงไปจากชีวิตของลูก เธอปวดใจเมื่อ เห็นลูกต้องรับสภาพเช่นนั้น ในพระธรรมสุภาษิต 4:3 กล่าวว่า "เมื่อเราเป็นลูกอยู่กับพ่อของเรา เป็นแก้วตาของแม่เรา ดูน่า รักอ่อนโยน" ลูกเป็นเหมือนแก้วตาดวงใจของเธอและไม่ยอมให้ใครมาแตะต้อง เช่นเดียวกับที่เราเป็นแก้วตาดวงใจของ พระเจ้า ในพระธรรมเศคาริยาห์ 2:8 "เมื่อพระสิริให้ไปยังประชาชาติที่ปล้นเจ้า (เพราะว่าผู้ใดได้แตะต้องเจ้า ก็ได้แตะต้อง แก้วพระเนตรของพระองค์) พระเจ้าจอมโยธาจึงตรัสดังนี้" พระวจนะของพระเจ้าได้ย้ำเตือนเราเช่นกันว่า เราเป็นแก้ว ตาดวงใจของพระเจ้า ให้เราขอบพระคุณพระเจ้าที่เราเป็นแก้วตาดวงใจของพระองค์ และขอบคุณพระเจ้าที่พระองค์ทรง ปวดกายปวดใจ เมื่อเราเผชิญกับความทุกข์ยากลำบาก

มีเพลงบทหนึ่งกล่าวว่า พระองค์ไม่ปวดใจหรือ เมื่อข้าพระองค์ทุกข์ลำบาก และเพลงนี้ได้กล่าวต่ออีกว่า พระองค์ห่วงใยเรา เสมอ พระเจ้าไม่ปวดใจหรือ เมื่อข้าพระองค์ทุกข์ใจ และเพลงนี้ได้จบท้ายว่า พระองค์ทรงห่วงใยเราเสมอ พี่น้องหลายครั้ง เราไม่เข้าใจว่าทำไมพระเจ้าปล่อยให้เราอยู่ในความทุกข์ยากลำบาก พระองค์ห่วงใยเรามากแค่ไหน และการที่พระองค์ ทรงกระทำเช่นนี้มีพระประสงค์อะไร ดั่งที่พระเยซูคริสต์ทรงทนทุกข์บนไม้กางเขน ถามว่าพระเจ้าทรงปวดใจมากขนาด ไหนที่บุตรที่รักของพระองค์ต้องทนทุกข์ทรมาน แต่พระเจ้าไม่เคยทอดทิ้งพระเยซูคริสต์ เช่นเดียวกัน พระเจ้ารู้ว่าชีวิตของ เราต้องประสบกับความทุกข์ยากลำบาก รู้ว่าเราต้องพบกับความแสนระทมในชีวิต ไม่ว่าจะเป็นการเจ็บป่วยทางร่างกายหรือ เจ็บป่วยทางจิตใจ หรือปัญหาใดๆ ในชีวิตของเรา พระเจ้าไม่ทรงปล่อยให้เราเดียวดาย

พระเยซูคริสต์ทรงเป็นแบบอย่างที่ดีในชีวิตของเรา เมื่อพระองค์ถูกตรึงที่กางเขนดูเหมือนว่าพระเจ้าพระบิดาทรงทอดทิ้ง พระองค์แต่หาไม่ พระเจ้าไม่ได้ทอดทิ้งพระเยซูคริสต์ เช่นเดียวกับที่พระเจ้าไม่ได้ทอดทิ้งเรา ในพระวจนะของพระเจ้ากล่าวว่า "ในเมื่อเราเองที่ยังเป็นคนบาปยังรักลูกของตน พระเจ้าผู้ทรงบริสุทธิ์จะไม่ทรงรักเราทั้งหลายกระนั้นหรือ" คงไม่มีแม่ คนไหนที่เกลียดชังลูก ถึงมีก็น้อยมากๆ แต่ในความเป็นแม่ทุกคนรักลูก พระเจ้าผู้ทรงบริสุทธิ์รักเราทั้งหลาย นางริสปาห์ รักลูกอย่างไร ยอมทำทุกอย่างเพื่อลูกอย่างไร พระเจ้าทรงรักเราทั้งหลายเช่นกัน

ในสดุดี 22:24 กล่าวว่า "เพราะพระองค์มิได้ทรงดูถูกหรือสะอิดสะเอียนต่อความทุกข์ยากของผู้ที่ทุกข์ใจ และพระองค์มิ ได้ทรงซ่อนพระพักตร์จากเขา เมื่อเขาร้องทูล พระองค์ทรงฟัง" เราผู้ซึ่งเป็นคนบาปความจริงแล้วไม่สมควรที่จะได้รับความ รักของพระเจ้า ไม่สมควรเลยที่จะเอ่ยพระนามของพระองค์ แต่พระเจ้ามิได้ดูถูกหรือเพิกเฉย นี่คือความรักของพระเจ้าที่ พระองค์ทรงมีต่อเราทั้งหลาย และเป็นความจริงที่พระองค์ทรงปกป้องเรา แต่น่าเสียดายที่เราทั้งหลายไม่ได้เห็นความรัก ของพระเจ้าเหมือนลูกหลายคนที่ไม่ได้เห็นความรักของแม่ อย่าให้เราเป็นลูกเช่นนั้นเลย มีพ่อแม่หลายคนมีลูกเป็นสิบคน แต่ลูกเลี้ยงพ่อแม่ไม่ได้ เป็นสิ่งที่น่าเสียใจ

นางริสปาห์ปวดใจเมื่อลูกของเธอถูกทำลาย เช่นเดียวกัน พระเจ้าทรงปวดใจเมื่อลูกของพระองค์ถูกทำลายจากอำนาจแห่ง ความมืด จากอำนาจของผีมารซาตาน ที่ทำให้เราหลงเจิ่นไปจากทางของพระองค์ แต่ความรักของพระองค์ยิ่งใหญ่ โดย ทรงยอมให้พระเยซูคริสต์พระบุตรองค์เดียวของพระองค์มาสิ้นพระชนม์บนไม้กางเขน มาตายเพื่อไถ่บาปเรา นี่คือความรัก ของพระองค์

แบบที่ 2 ความรักที่ปกป้องสุดความสามารถ แม้ว่าลูกจะตายไป (2 ซามูเอล 21:10) สังเกตได้ว่านางริสปาห์พยายามปกป้องลูกของเธอจนสุดความสามารถ แม้ว่าจะแลกด้วยชีวิตของเธอ นางเฝ้าลูกของเธอ 4-5 เดือน มีเรื่องหนึ่งที่อ่านแล้ว ประทับใจคือ โจเซฟ บราวน์ โจเซฟและแม่ของเขาถูกกักขังในค่ายของนาซี วันหนึ่งทหารมาเพื่อจะฆ่าคนหนึ่ง แม่จึงพูด กับลูกว่า"แม่มีอายุอยู่นานแล้ว แต่ลูกยังหนุ่มแน่นอยู่ ลูกจะต้องอยู่ต่อไป" แม้ว่าเรื่องนี้จะผ่านมาแล้ว แต่คำพูดของแม่ยัง ก้องอยู่ในหูของโจเซฟ และโจเซฟ บอกว่า "เด็กส่วนใหญ่เกิดครั้้งเดียว แต่เขาเกิด 2 ครั้ง" จากแม่แท้ๆ ของเขา ที่ยอม เสียสละชีวิตเพื่อลูก เราได้เห็นความรักของแม่ที่ปกป้องลูกเพื่อให้ลูกได้มีชีวิตอยู่ คือแม่ของโจเซฟ ซีโรเซนต์ บราวน์ ด้วยเหตุนี้เองจึงมีคนกล่าวว่า "ความรักของแม่นั้น มีมาก่อนที่ลูกจะลืมตาดูโลก"

ผมมีพี่น้องทั้งหมด 4 คน พี่ชาย พี่สาว ผม และน้องชาย ผมและพี่สาวมีอายุห่างกันมาก และผมมักจะถูกใช้งานมากกว่าพี่ น้องคนอื่น ผมนึกน้อยใจคุณแม่เสมอมา ผมจึงไปถามคุณแม่ว่าทำไมจึงใช้งานผมมากนัก มากกว่าพี่น้องคนอื่นๆ คุณแม่ จึงบอกว่า ก่อนลูกจะเกิดแม่ได้แท้งพี่ของผมไปแล้วถึง 3 คน ดังนั้นขณะตั้งครรภ์ผม คุณแม่จึงต้องดูแลประคับประคอง ครรภ์เป็นอย่างดี เพื่อไม่ให้เสียลูกไปอีก ผมฟังแล้วน้ำตาไหล และได้เห็นถึงความรักของคุณแม่ที่มีต่อผม อีกครั้งหนึ่งที่ ผมและพี่สาวทะเลาะกัน พี่สาวได้เอาหม้อนึ่งเหวี่ยงใส่ผม จนผมสลบไป ผมรู้สึกตัวขึ้นมาอีกครั้ง ก็อยู่ในอ้อมอกของคุณ แม่แล้ว นี่เป็นอีกเหตุการณ์หนึ่งที่ผมเห็นความรักของคุณแม่ ซึ่งเกินความเข้าใจ และยังตรึงอยู่ในใจเสมอมา นี่คือความรัก ของแม่ที่ปกป้องลูกอย่างเต็มความสามารถแม้ว่าลูกจะเป็นอย่างไร พระเจ้าก็เช่นเดียวกันพยายามปกป้องเราโดยประทาน พระบุตรองค์เดียวของพระองค์เพื่อมาปกป้องเรา มาช่วยเราให้พ้นจากความบาป

นางริสปาห์ก็ได้ปกป้องลูกของเธอเช่นกัน ในพระธรรม อพยพ 13:21 "พระเจ้าเสด็จนำทางพวกเขาในเวลากลางวันด้วยเสา เมฆ และตอนกลางคืนด้วยเสาเพลิง ให้เขามีแสงสว่างเพื่อจะได้เดินทางได้ทั้งกลางวันและกลางคืน" พระเจ้าทรงปกป้อง ลูกของพระองค์เสมอ เพราะพระองค์ทรงรักเรา มิใช่รักเพียงชั่วครู่ชั่วยาม แต่รักทั้งกลางวันและกลางคืน กลางคืนก็ทรง ปกป้อง นางริสปาห์ก็รักและปกป้องลูกของเธอโดยการระวังไม่ให้สัตว์มาทำร้ายลูก นางริสปาห์มีความจำกัดในการปกป้อง ลูกของเธอ แต่พระเจ้าไม่มีความจำกัดในความสามารถของพระองค์ ในความยิ่งใหญ่ของพระองค์ พระองค์ทรงบอกเราว่า อย่ากลัว เพราะเราอยู่กับเจ้า อย่าท้อใจ เพราะเราจะชูเจ้าด้วยมือขวาของเรา ในพระธรรม 2 ทิโมธี 1:12 ได้กล่าวว่า "เพราะเหตุนั้นเองข้าพเจ้าจึงได้ทนทุกข์ลำบากเช่นนี้ ถึงกระนั้นข้าพเจ้าก็ไม่ละอาย เพราะว่าข้าพเจ้ารู้จักพระองค์ที่ข้าพเจ้า ได้เชื่อ และข้าพเจ้าเชื่อมั่นว่าพระองค์ทรงสามารถรักษา ซึ่งข้าพเจ้าได้มอบไว้กับพระองค์ จนถึงวันพิพากษาได้" เรา สามารถมอบชีวิตของเราไว้กับพระเจ้าได้ เพราะพระองค์ทรงปกป้องเราไว้จนถึงวันพิพากษา และเราจะไม่เสียใจ เมื่อเรา ได้เชื่อและติดตามพระองค์ ดังนั้น ให้เราฝากชีวิตของเราไว้กับพระเจ้า นางริสปาห์เฝ้าดูแลลูกของเธอจนถึงที่สุดอย่างไร พระเจ้าก็ทรงเฝ้าดูแลชีวิตของเราทั้งหลายเช่นกัน

แบบที่ 3 ความรักที่เปี่ยมด้วยพลังที่เกินความเข้าใจ ในพระวจนะของพระเจ้าได้กล่าวว่า แผ่นดินนั้นได้เกิดการกันดารอาหาร แต่เราไม่ทราบว่านานเท่าใด แต่พระเจ้าได้อวยพรแผ่นดินนั้น ตั้งแต่นางริสปาห์ไปเฝ้าลูกของเธอ คำอธิษฐานของแม่มีพลัง พระเจ้าทรงฟังและอวยพระพรแก่แผ่นดิน ในพระธรรมเพลงซาโลมอน 8:6-7 กล่าวว่า "เพราะความรักนั้นเข้มแข็งอย่าง ความตาย ความรักรุนแรงก็ดุเดือดเหมือนแดนคนตาย และประกายแห่งความรักรุนแรงนั้นก็คือ ประกายเพลิง คือ ประกาย เพลิงที่แสนรุนแรง น้ำมากหลายไม่อาจดับความรักให้มอดเสียได้ หรืออุทกธารทั้งหลายไม่อาจท่วมความรักให้สำลักตาย เสียได้ แม้ว่าคนใดจะเอาทรัพย์สมบัติในเหย้าเรือนของตนทั้งสิ้นมาแลกกับความรักนั้น คนนั้นคงได้รับความหมิ่นประมาท จากคนทั้งหลายอย่างยิ่ง"

เราเห็นความรักของแม่ที่มีต่อลูกนั้นรุนแรงและมีพลังมากขนาดไหน พลังแห่งความรักของแม่ พลังแห่งการอธิษฐานของ เราที่มีต่อลูกนั้น จึงเป็นพลังที่รุนแรง นางริสปาห์ได้อธิษฐานและพระเจ้าทรงตอบเธออย่างไร พระเจ้าทรงฟังคำอธิษฐาน ของเราที่เป็นคุณพ่อคุณแม่ต่อลูกเช่นกัน แม้แต่กษัตริย์ก็ต่อสู้กับเธอไม่ได้ เพราะพระเจ้าได้ต่อสู้แทนเธอในคำอธิษฐาน ของเธอ การสอนลูกบางครั้งเราก็ถูกลูกทำร้ายด้วยคำพูด แต่อย่าท้อใจ ขอให้อธิษฐานขอพระเจ้าทรงโปรดช่วยเขา เปลี่ยนแปลงชีวิตของเขา นี่คือสิ่งที่เราจะทำได้ ผมอยากหนุนใจว่าอย่าท้อใจในการสำแดงความรักและให้ความรักกับลูก และอย่าไปด่าว่าหรือแช่งด่าเขา เพราะคำพูดของพ่อแม่มีฤทธิ์ มีพลัง ถ้าเราด่าลูก คำนั้นก็จะเป็นความจริง ให้เราระงับไว้ เพราะว่าพระเจ้าประทานสิทธิอำนาจให้ คำพูดของแม่นั้นมีพลัง แม้ว่าสิ่งที่เราได้กลับมา คำพูดของลูกอาจะทำให้เราเจ็บใจ คำพูดของลูกอาจทำให้น้ำตาไหล แต่ผมเชื่อแน่ว่า คุณแม่ทุกคนให้อภัย สิ่งที่สำคัญคือ อวยพรเขา อธิษฐานเผื่อเขา เหมือนนางริสปาห์ที่เปี่ยมด้วยพลังที่เกินความเข้าใจและอธิษฐานต่อพระเจ้า และคำอธิษฐานนี้ทำให้แผ่นดินนั้นได้รับพระ พร ไม่ใช่เพียงแต่ในครอบครัวแต่แผ่นดินนั้นได้รับพระพรเช่นเดียวกัน

วันนี้ผมขอหนุนใจคุณแม่ทุกคนที่จะอธิษฐานเพื่อลูกเสมอ ก่อนที่จะสายเกินไป ในเวลาเดียวกัน ก็ขอให้ลูกอธิษฐานเผื่่อ คุณพ่อคุณแม่เช่นเดียวกัน แม้เราอาจจะอยู่ห่างไกลกัน แต่เดี๋ยวนี้ก็มีเทคโนโลยีสมัยใหม่ที่เราสามารถคุยกันได้ เห็นหน้า กันได้ แต่ปัญหาที่พบคือ เราขี้เกียจคุยกับแม่ เพราะเราคิดว่าถ้าคุยกับแม่เดี๋ยวแม่ก็จะว่าเราอีก พี่น้องครับ ผู้ที่เป็นลูกอย่า รู้สึกเช่นนั้น ท่านเตือนเราเพราะว่าท่านรักเรา ถ้าท่านไม่รักเราท่านคงไม่ว่าเรา ไม่เตือนเรา เช่นเดียวกัน พระเจ้าได้ทรง เตือนเราหลายครั้ง เพราะพระองค์ทรงรักเรา พระเจ้าเตือนเราผ่านทางพระวจนะของพระองค์ สอนเราด้วยพระวจนะของ พระองค์ และบางครั้งที่เราไม่อยากฟัง ไม่อยากเปิดอ่านพระคัมภีร์ เปิดทีไรพระเจ้าว่าเราทุกทีเลย บางคนรู้สึกเช่นนั้น ขอ พระเจ้าช่วยเราที่จะได้รับการเปลี่ยนแปลงความคิด ว่าพระเจ้าทรงรักเราอย่างไร คุณแม่รักเราอย่างไร คำเตือนของคุณพ่อ คุณแม่ เป็นคำพร เป็นคำที่มีพลัง แต่สิ่งที่เราจะทำให้คุณแม่นั้นคืออะไร อย่าให้สายเกินไปก่อนที่เราจะไม่มีโอกาสทำให้ กับท่าน

มีคนให้คำจำกัดความของคำว่า แม่ (mother)

  • M = Millon มีเป็นล้านๆ สิ่งที่แม่ให้กับลูกแม้แต่ชีวิต
  • O = Old สิ่งที่เกิดขึ้นกับแม่ ไม่มีใครสังเกตเห็น จนวันหนึ่งเธอเป็นหญิงแก่เล็กๆ คนหนึ่ง ไม่มีใครสังเกตว่าหญิงคนหนึ่งแก่ ลงทุกวัน และเป็นหน้าที่ของเราที่เราจะต้องดูแลเอาใจใส่ชีวิตของท่าน
  • T = Tear น้ำตา น้ำตาที่แม่หลั่งเพื่อให้ลูกปลอดภัย แม่เสียน้ำตามามากขนาดไหนเพื่อลูก วันนี้อย่าให้แม่ของเราต้องร้องไห้ เพราะเราอีก
  • H = Heart หัวใจที่บริสุทธิ์ของแม่ เปรียบได้กับทองนพคุณ ด้วยว่าหัวใจนั้นเต็มเปี่ยมด้วยความรักอย่างมากมาย เป็นหัวใจ ที่พร้อมเสมอ แม้ลูกจะไม่น่ารัก หัวใจที่ให้อภัยเสมอ แม้ว่าลูกไม่สมควรที่จะให้อภัย เพราะความรักของแม่ที่มีในหัวใจ
  • E = Eye ดวงตาที่สาดส่องให้ความรักกับลูกที่ดูลูกไม่ใช่แค่ผิวเผิน แต่ดูลึกลงไปในหัวใจของเธอ ตาของแม่เป็นตาที่วิเศษ บางครั้งเราไม่ต้องไปบอกอะไรแม่ แม่ก็รู้แล้วว่าเรามีปัญหาอะไร
  • R = Right แม่ถูกเสมอ ความคิดของแม่ถูกเสมอ นี่คือนิยามของคำว่า mother

ผมอยากจะหนุนใจคุณแม่ทุกท่านที่ได้เลี้ยงดูลูกๆทุกคนด้วยความรัก และหนุนใจคุณลูกทุก คนที่จะดูแลคุณแม่อย่างดีที่สุด เหมือนอย่างที่ท่านดูแลเรา แม้ว่าเราจะยุ่งยากในการทำงานแต่คงไม่ยุ่งยากเกินกว่าที่เรา จะใส่ใจ วันนี้อยากหนุนใจให้เรากลับบ้านไปกอดคุณแม่หรือใครมีแม่นั่งอยู่ข้างๆก็ให้กอดแม่และบอกรักแม่ ขอให้คิดถึง นางริสปาห์ที่เธอเป็นแม่ที่ดีของลูกอย่างไร ให้เราตอบสนองพระคุณของแม่ที่มีต่อเราเช่นกันฉันนั้น ขอพระเจ้าอวยพระพร ครับ